De Monuments Men waren geallieerde experts die tijdens en na de Tweede Wereldoorlog kunstwerken, monumenten en historische gebouwen probeerden te beschermen. De groep bestond uit kunsthistorici, conservatoren, architecten en museumprofessionals uit verschillende geallieerde landen. Zij werkten onder de naam Monuments, Fine Arts, and Archives Section (MFAA) en trokken met de legers mee door Europa.
Nazi-Duitsland had op grote schaal kunst geroofd, vooral van Joodse eigenaren en uit bezette gebieden. Sommige werken werden opgeslagen in kastelen, mijnen en andere schuilplaatsen. De MFAA-officieren hielpen collecties veiligstellen, brachten kunstdepots in kaart en probeerden werken terug te geven aan de rechtmatige eigenaren of hun erfgenamen. Hun taak was ingewikkeld omdat oorlogsomstandigheden, ontbrekende administratie en veranderende grenzen het eigendom moeilijk vast te stellen maakten.
De Monuments Men konden niet alles redden: gebouwen werden verwoest en veel kunstwerken verdwenen voorgoed. Hun werk vormde wel een belangrijke stap in het naoorlogse herstel van collecties en erfgoed. De geschiedenis verbindt oorlog met de roof van bezit en met vragen over restitutie die nog steeds spelen. Een schilderij in een museum kan dus niet alleen artistieke waarde hebben, maar ook een geschiedenis van vervolging, verlies en herstelrecht.
Roofkunst Tweede Wereldoorlog