Duitse luchtmacht

In de eerste jaren van de bezetting was de Duitse luchtmacht boven Nederland alomtegenwoordig en vrijwel onaantastbaar. Vanaf de bezette Nederlandse vliegvelden steeg dagelijks een stoet van jagers, bommenwerpers en verkenningsvliegtuigen op die het luchtruim boven Nederland en de omringende zeeën domineerde. Voor de burgerbevolking op de grond was die dominantie een dagelijkse herinnering aan de totale aard van de bezetting: niet alleen de straten en gebouwen waren in handen van de bezetter, maar ook de lucht boven hun hoofd.
De Nederlandse vliegvelden die voor de inval in mei 1940 door de eigen luchtmacht waren gebruikt, werden snel omgebouwd en uitgebreid voor Duits gebruik. Schiphol, dat voor de oorlog een van de drukste burgerluchthavens van Europa was geweest, werd omgetoverd tot een belangrijke Luftwaffe-basis van waaruit operaties werden uitgevoerd boven de Noordzee en dieper in bezet Europa. Soesterberg, Woensdrecht en andere vliegvelden ondergingen hetzelfde lot. Voor de omwonenden betekende die transformatie het verdwijnen van een vertrouwde civiele omgeving en de komst van militaire bewaking, geluidshinder en de constante aanwezigheid van uniformen.
Het geluid van German vliegtuigmotoren boven Nederlandse steden en dorpen werd zo vertrouwd dat mensen leerden er nauwelijks meer op te letten, totdat het geluid veranderde. Want naarmate de oorlog vorderde en de geallieerde luchtmacht sterker werd, veranderde ook de klankkleur van het luchtruim boven Nederland. De zware, ritmische motoren van geallieerde bommenwerperformaties op grote hoogte mengden zich met het hogere geluid van escortejagers, en de luchtgevechten die soms volgden waren voor de mensen op de grond een spectaculair en angstaanjagend bewijs dat de Luftwaffe haar vroegere onaantastbaarheid had verloren.
Die geleidelijke verschuiving in de lucht, van totale Duitse dominantie naar groeiende geallieerde overmacht, werd door de Nederlandse bevolking op de grond gevoeld als een barometer van de oorlog. Elke geallieerde bommenwerper die ongehinderd over Nederland vloog was een teken dat de bezetting een eindige zaak was, ook al duurde het nog maanden voordat die vrijheid werkelijkheid werd.