Wehrmacht

De Wehrmacht was de verenigde strijdmacht van nazi-Duitsland van 1935 tot 1945, bestaande uit het leger (Heer), de luchtmacht (Luftwaffe) en de marine (Kriegsmarine). De naam betekent letterlijk „verdedigingsmacht”, maar de Wehrmacht was in de praktijk het instrument waarmee Duitsland een veroveringsoorlog voerde die Europa en grote delen van de wereld in brand zette.
De Wehrmacht werd opgericht in 1935 als opvolger van de Reichswehr, het kleine beroepsleger dat Duitsland na de Eerste Wereldoorlog onder het Verdrag van Versailles mocht handhaven. Onder het naziregime groeide zij razendsnel uit tot een massaleger van miljoenen soldaten, uitgerust met modern materieel en getraind in de Blitzkrieg-tactiek: snelle, gecombineerde aanvallen van pantservoertuigen, infanterie en luchtsteun die de vijand overweldigden voordat hij kon reageren.
In mei 1940 viel de Wehrmacht Nederland binnen in een aanval die vijf dagen duurde. Tanks, infanterie en parachutisten overstegen de Nederlandse verdedigingslinies, terwijl de Luftwaffe de lucht domineerde en Rotterdam bombardeerde. Voor de Nederlandse bevolking betekende de komst van de Wehrmacht het begin van vijf jaar bezetting. Soldaten namen posities in op straten, bruggen en strategische gebouwen, en de militaire aanwezigheid werd al snel een constante van het dagelijks leven.
Gedurende de bezetting was de Wehrmacht verantwoordelijk voor de militaire controle over Nederland, terwijl de SS en de politie de ideologische en repressieve taken op zich namen. De scheiding was in de praktijk minder scherp: Wehrmacht-eenheden waren betrokken bij razzia’s, represailles op de bevolking en de bewaking van deportatietransporten. De mythe dat de Wehrmacht een „schone” strijdmacht was die losstond van de misdaden van het naziregime, is na de oorlog grondig ontkracht door historisch onderzoek.
Bij de bevrijding van Nederland in 1944 en 1945 trokken Wehrmacht-eenheden zich terugtrekkend en vechtend terug, waarbij zij bruggen opbliezen, dorpen beschadigden en de opmars van de geallieerden zo lang mogelijk probeerden te vertragen. De capitulatie van de Wehrmacht op 5 mei 1945 betekende het einde van de bezetting en het begin van de vrijheid voor Nederland.