De Februaristaking was een massale werkstaking tegen de Jodenvervolging en de Duitse bezetting. Zij begon op 25 februari 1941 in Amsterdam en breidde zich uit naar plaatsen in de omgeving, waaronder de Zaanstreek. De directe aanleiding waren de gewelddadige acties tegen Joodse inwoners en de razziaโs van 22 en 23 februari. Daarbij werden honderden Joodse mannen opgepakt en weggevoerd. De bezetter liet daarmee zien dat de vervolging niet alleen uit discriminerende regels bestond, maar ook uit arrestaties en geweld.
De staking werd voorbereid door communisten in de illegaliteit. Op 25 februari legden trambestuurders, arbeiders en andere Amsterdammers het werk neer. De volgende dag sloten ook mensen in andere bedrijven en plaatsen zich aan. De omvang en openbaarheid maakten de actie uitzonderlijk: inwoners protesteerden collectief tegen het optreden van de bezetter en de vervolging van Joden, terwijl openlijk verzet grote risicoโs meebracht. Deelnemers konden ontslagen, gearresteerd of zwaar gestraft worden.
De Duitse autoriteiten sloegen de staking hard neer. Zij gebruikten geweld, arresteerden mensen en legden boetes op aan de stad. Ook namen zij maatregelen tegen vermeende organisatoren. De staking kon de vervolging niet stoppen en de opgepakte mannen werden niet vrijgelaten. Haar betekenis ligt daarom niet in een rechtstreeks militair resultaat, maar in het openbare protest en de solidariteit die mensen toonden op een moment dat de bezetter de Joodse bevolking steeds verder isoleerde.
De Februaristaking werd na de oorlog een belangrijk onderdeel van de Nederlandse herinneringscultuur. Jaarlijks wordt in Amsterdam herdacht dat gewone inwoners hun werk neerlegden om protest aan te tekenen. Het verhaal laat zien welke keuzes mensen onder bezetting konden maken, welke gevaren daaraan verbonden waren en hoe vervolging ook buiten de direct getroffen gemeenschap reacties opriep. Ook toont zij dat solidariteit in bezet gebied verschillende vormen aannam, van openlijk staken tot stil verzet en hulp aan vervolgden.
Rijksdagbrand 1933