Auschwitz was een complex van Duitse nazi-concentratie- en vernietigingskampen bij de Poolse stad Oลwiฤcim, die tijdens de Duitse bezetting Auschwitz werd genoemd. De SS richtte het eerste kamp, Auschwitz I, in 1940 in. De eerste gevangenen waren vooral Poolse politieke gevangenen. Vanaf 1942 werd Auschwitz-Birkenau, ook Auschwitz II genoemd, een belangrijk centrum voor de massamoord op Europese Joden. Auschwitz III-Monowitz en tientallen subkampen leverden gevangenen als dwangarbeiders aan Duitse bedrijven.
Treinen brachten Joden uit bezette landen naar het kamp. Bij aankomst selecteerde de SS gevangenen: sommigen werden geregistreerd en tot dwangarbeid gedwongen; anderen, onder wie veel kinderen, ouderen en zieken, werden direct vermoord in gaskamers. Gevangenen leden onder honger, ziekte, mishandeling, dwangarbeid en medische misdrijven. Ook Poolse gevangenen, Roma en Sinti, Sovjet-krijgsgevangenen en andere groepen werden er opgesloten en vermoord. Historici schatten dat in Auschwitz ongeveer 1,1 miljoen mensen om het leven kwamen, van wie de meesten Joods waren.
Auschwitz laat zien hoe vervolging, deportatie, administratie, spoorvervoer en kampgeweld samen onderdeel werden van een georganiseerd systeem van massamoord. De logistiek van transporten verbond steden en landen met het kamp; achter ieder transport stonden mensen die uit hun huizen waren gehaald en families die uit elkaar werden gerukt. Ook uit Nederland werden Joden via doorgangskampen zoals Westerbork naar Auschwitz gedeporteerd.
Het Rode Leger bevrijdde Auschwitz op 27 januari 1945. Die datum is later gekozen als Internationale Holocaustherdenkingsdag. Het voormalige kamp is nu een gedenkplaats en museum. De overgebleven gebouwen, voorwerpen en documenten helpen bezoekers de geschiedenis te bestuderen en de slachtoffers te herdenken.
Rijksdagbrand 1933