B17

De B-17, officieel de Boeing B-17 Flying Fortress, was een Amerikaans viermotorig zwaar bommenwerper die tijdens de Tweede Wereldoorlog de ruggengraat vormde van de Amerikaanse strategische luchtcampagne boven Europa. Het toestel werd ontwikkeld in de jaren dertig en vanaf 1942 op grote schaal ingezet door de United States Army Air Forces vanuit bases in Engeland.
De B-17 was ontworpen om overdag op grote hoogte te vliegen en nauwkeurig specifieke doelen te bombarderen. Dit was een bewuste keuze van de Amerikanen, die geloofden dat precisie overdag effectiever was dan de nachtelijke gebiedsbombardementen die de Britse RAF uitvoerde. In de praktijk bleek die precisie beperkt door weersomstandigheden, bewolking en de hevige tegenstand van de Duitse luchtafweer, maar de strategie bleef gedurende de hele oorlog de basis van de Amerikaanse luchtcampagne.
De bemanning van een B-17 bestond uit tien man, waaronder piloten, navigators, bommenrichters en meerdere schutters die de talrijke mitrailleurs bedienden waarmee het toestel was uitgerust. Die bewapening gaf de Flying Fortress zijn naam, maar ook zijn reputatie. Formaties B-17’s vlogen in strak georganiseerde groepen om elkaar met kruisvuur te beschermen tegen aanvallen van Duitse jagers. Desondanks waren de verliezen soms enorm, met name bij diep in Duitsland doorgedrongen missies voordat langeafstandsjagers beschikbaar kwamen om de bommenwerpers te escorteren.
Boven Nederland vlogen B-17’s talloze missies op weg naar en terugkerend van doelen in Duitsland en bezet Europa. Nederlandse vliegvelden, spoorwegknooppunten, havens en industriële installaties behoorden zelf ook tot de doelwitten. Voor de burgerbevolking op de grond waren de formaties B-17’s, soms bestaande uit honderden toestellen tegelijk, een overweldigend schouwspel. Het geluid van de motoren, het glinsteren van de romp in de zon en de condensstrepen aan de hemel waren voor veel Nederlanders een tweeslachtig beeld: hoop op bevrijding, maar ook angst voor de bommen die soms hun doel misten.
Neergeschoten B-17’s kwamen soms neer op Nederlands grondgebied. Bemanningsleden die de landing overleefden, waren aangewezen op het verzet voor hulp bij onderduiken en ontsnapping. Lokale burgers die een neergestorte bemanning hielpen, riskeerden hun leven, maar velen deden het toch, gedreven door solidariteit met de mannen die kwamen vechten voor hun vrijheid.