Gerrit van der Veen was een Nederlandse beeldhouwer en verzetsman. Voor de oorlog werkte hij als kunstenaar in Amsterdam. Tijdens de bezetting hielp hij mee aan de Persoonsbewijzencentrale (PBC), een ondergronds netwerk dat valse persoonsbewijzen en andere documenten maakte voor Joodse onderduikers, verzetsmensen en mensen die de Arbeitseinsatz wilden ontlopen.
Vervalste papieren konden bepalen of iemand werd opgepakt of aan een razzia ontsnapte. Het maken ervan vereiste kennis van druktechniek, stempels en officiรซle formulieren. De PBC groeide uit tot een omvangrijk netwerk met tientallen medewerkers. Van der Veen was ook betrokken bij de aanslag op het Amsterdamse bevolkingsregister in maart 1943, waarbij verzetsmensen probeerden gegevens over inwoners onbruikbaar te maken.
In mei 1944 leidde Van der Veen een poging om gevangenen uit de Amsterdamse gevangenis aan de Weteringschans te bevrijden. De actie mislukte en Van der Veen raakte gewond. Hij werd later gearresteerd en op 10 juni 1944 geรซxecuteerd. Zijn activiteiten brachten niet alleen hemzelf, maar ook medestanders en helpers in levensgevaar.
Van der Veen laat zien hoe kunstenaars hun technische vaardigheden konden inzetten voor verzet. Identiteitsdocumenten en bevolkingsregisters waren instrumenten van controle; het vervalsen of vernietigen ervan kon mensen helpen onderduiken. Zijn verhaal maakt duidelijk dat verzet soms draaide om papieren, vakmanschap en een netwerk dat in het geheim moest blijven functioneren.
Rijksdagbrand 1933