Operation Overlord

Operation Overlord was de codenaam voor de geallieerde invasie van het door Duitsland bezette West-Europa, waarvan D-Day op 6 juni 1944 de openingsdag was. Waar D-Day verwijst naar de landing zelf, omvatte Overlord de volledige operatie: de maanden van planning en voorbereiding, de landing in Normandië en de daaropvolgende veldtocht door Frankrijk die uiteindelijk leidde tot de bevrijding van West-Europa, inclusief Nederland.
De planning van Overlord begon al in 1943 en was de meest complexe militaire logistieke operatie uit de geschiedenis. Onder opperbevel van de Amerikaanse generaal Dwight D. Eisenhower werkten Amerikaanse, Britse en Canadese staven samen aan een operatie die honderdduizenden soldaten, duizenden voertuigen, vliegtuigen en schepen en miljoenen tonnen aan voorraden moest coördineren. De keuze van de landingsplaats, het tijdstip, de nep-operaties om de Duitsers te misleiden over de werkelijke locatie en de opbouw van voorraden in Engeland vroegen maandenlang intensief werk.
Een centraal element van Overlord was de logistieke voorbereiding. Havens in Zuid-Engeland werden volgepropt met materieel, kunstmatige havens, de zogenoemde Mulberry harbours, werden voorbereid om na de landing direct te worden ingezet voor aanvoer van voorraden, en de planning van brandstoftransport via een speciale onderwaterpijpleiding, PLUTO genaamd, maakte deel uit van het totaalplan. Die logistieke infrastructuur was even bepalend voor het succes van Overlord als de gevechtshandelingen zelf.
Voor Nederland had Overlord directe gevolgen, al waren die niet meteen zichtbaar. De succesvolle landing in Normandië en de opmars door Frankrijk in de zomer van 1944 brachten de bevrijding van de zuidelijke Nederlandse provincies binnen bereik. In september 1944 bereikten de eerste geallieerde troepen de Nederlandse grens, en de bevrijding van Brabant en Limburg volgde. Tegelijk maakte het mislukken van Operatie Market Garden duidelijk dat de bevrijding van heel Nederland nog maanden zou duren.
Overlord illustreert hoe de bevrijding van Nederland niet begon aan de Nederlandse grens maar in de planningskamers van Londen en Washington, in de fabrieken van Amerika en in de havens van Zuid-Engeland. De keten van planning, productie, transport en strijd die bij Overlord in beweging werd gezet, liep rechtstreeks door naar de bevrijding van het laatste stukje bezet Nederlands grondgebied in mei 1945.