Panzerfaust

De Panzerfaust was een Duits eenmalig te gebruiken antitankwapen dat tijdens de Tweede Wereldoorlog op grote schaal werd ingezet door de Wehrmacht en in de laatste oorlogsfase ook door de Volkssturm, de halfgedwongen burgermilitie die Duitsland in zijn uiterste uren probeerde te verdedigen. De naam betekent letterlijk „pantservuist” en beschrijft de functie direct: een wapen waarmee een individuele soldaat een tank kon aanvallen.
Het wapen bestond uit een eenvoudige stalen buis met een holle ladingsraket aan de voorzijde. Na het afvuren was de buis waardeloos en werd weggegooid. Die wegwerpcapaciteit was bewust: de Panzerfaust was ontworpen om zo goedkoop en snel mogelijk te produceren, zodat hij in enorme aantallen beschikbaar kon zijn. Waar de geallieerde bazooka en de Duitse Panzerschreck herlaadbaar waren en meer training vereisten, kon de Panzerfaust door vrijwel iedereen worden gebruikt na een korte instructie. Miljoenen exemplaren werden geproduceerd tussen 1943 en 1945.
Bij de bevrijding van Nederland speelde de Panzerfaust een directe rol in de strijd in bebouwd gebied. In steden en dorpen waar geallieerde tanks de straten introkken, vormden Panzerfaust-schutters een serieuze dreiging. Een enkele soldaat, verscholen in een portiek of achter een muur, kon met één schot een tank uitschakelen. Geallieerde tankbemanningen waren zich terdege bewust van dit gevaar en opereerden bij voorkeur met infanterie-ondersteuning die potentiële schutters moest neutraliseren voordat zij konden aanvallen.
In de laatste maanden van de oorlog werd de Panzerfaust ook uitgedeeld aan leden van de Volkssturm, mannen en jongens die nauwelijks militaire training hadden gehad. Het beeld van tieners en oude mannen die met een Panzerfaust de opmars van geallieerde tanks probeerden te stoppen, staat symbool voor de wanhoop van het naziregime in zijn nadagen. Voor de geallieerde bevrijders was het een teken dat de georganiseerde Duitse weerstand afbrokkelde, maar de dreiging van een geïsoleerde Panzerfaust-aanval bleef reëel tot de laatste dag van de bezetting.
De Panzerfaust illustreert hoe de oorlog in zijn eindfase steeds meer werd uitgevochten met goedkope, massaal geproduceerde wapens in de handen van steeds minder ervaren soldaten, een ontwikkeling die de menselijke kosten van een oorlog die al verloren was nog verder opdreef.