Slag om Arnhem

De Slag om Arnhem was het meest dramatische en tragische onderdeel van Operatie Market Garden, de grootschalige geallieerde luchtlandingsoperatie van september 1944. Terwijl Amerikaanse para’s bij Eindhoven en Nijmegen hun doelen grotendeels bereikten, liep de Britse luchtlanding bij Arnhem volledig vast en eindigde in een van de zwaarste nederlagen van de geallieerde strijdkrachten op het westelijk front.
Op 17 september 1944 landden ongeveer tienduizend man van de Britse 1st Airborne Division op droppingszones ten westen van Arnhem, verder van de brug over de Rijn dan gepland. De afstand tot de brug, gecombineerd met onverwacht sterke Duitse tegenstand van de 9e en 10e SS-Pantserdivisie die toevallig in de omgeving gelegerd waren, maakte het voor de meeste eenheden onmogelijk de brug te bereiken. Alleen een kleine groep onder leiding van luitenant-kolonel John Frost slaagde erin het noordelijke bruggenhoofd te bezetten en dat negen dagen lang vast te houden, terwijl de rest van de divisie langzaam werd teruggedrongen naar het dorp Oosterbeek.
De gevechten in en om Arnhem waren van een intensiteit die ook de burgerbevolking zwaar trof. Bewoners van Arnhem en Oosterbeek zaten vast tussen twee vuren, hun huizen werden gevechtsposities, hun straten slagvelden. Duizenden burgers vluchtten of werden door de Duitsers gedwongen hun huizen te verlaten. Na de slag werd de binnenstad van Arnhem door de bezetter grotendeels ontruimd en geplunderd als represaille.
Het plan om het Britse XXX Corps via de grond te laten optrekken en de para’s te ontzetten mislukte door vertragingen, taai Duits verzet op Hell’s Highway en de onmogelijkheid om snel genoeg door het smalle Nederlandse polderland op te rukken. Op 25 september 1944 werden de overgebleven Britse soldaten teruggetrokken over de Rijn via Operatie Berlin. Van de tienduizend man die waren geland, keerden minder dan tweeduizend terug. De rest sneuvelde, raakte gewond of werd gevangen genomen.
De Slag om Arnhem staat in de herinneringscultuur symbool voor moed onder onmogelijke omstandigheden. De uitdrukking „A bridge too far”, ontleend aan een uitspraak van de Britse luitenant-generaal Frederick Browning, is wereldwijd bekend geworden als omschrijving voor een operatie die te ambitieus was. Jaarlijkse herdenkingen in Arnhem en Oosterbeek trekken tot op de dag van vandaag nabestaanden, veteranen en bezoekers van over de hele wereld.