Een Vrijheidsmaaltijd is een bijeenkomst waarbij mensen samen eten en praten over vrijheid. In Nederland worden zulke maaltijden vooral op 5 mei georganiseerd, de dag waarop de bevrijding van 1945 wordt gevierd. De maaltijd is geen oude oorlogstraditie, maar een hedendaagse manier om de herinnering aan bezetting en bevrijding te verbinden met gesprekken tussen mensen die elkaar anders misschien niet ontmoeten.
Eten heeft een duidelijke plaats in de oorlogsgeschiedenis. Tijdens de bezetting kregen veel producten een bon, waren voorraden schaars en moesten huishoudens improviseren. In de Hongerwinter van 1944-1945 werden voedseltekorten levensbedreigend. Na de bevrijding bleef de voedselvoorziening een groot probleem; hulptransporten en distributie waren nodig om mensen te laten herstellen.
De Vrijheidsmaaltijd gebruikt samen eten als aanleiding om over die ervaringen en de betekenis van vrijheid te spreken. Een soep of maaltijd kan herinneringen oproepen aan schaarste, delen en hulp, al is de moderne bijeenkomst niet bedoeld om oorlogsomstandigheden na te bootsen. De betekenis zit vooral in ontmoeting en gesprek. Zo vormt de maaltijd een brug tussen historische kennis, persoonlijke herinnering en de vraag hoe mensen in een vrije samenleving met elkaar omgaan.
Roofkunst Tweede Wereldoorlog