Zundapp KS 750

De Zündapp KS 750 was een Duits militair motorrijwiel met aangedreven zijspan dat tijdens de Tweede Wereldoorlog samen met de BMW R75 de ruggengraat vormde van de gemotoriseerde verkenningseenheden van de Wehrmacht. Het voertuig werd geproduceerd door Zündapp, een gevestigde Duitse motorfietsenfabrikant, en was speciaal ontworpen voor militair gebruik in alle terreinomstandigheden en klimaten.
Het bijzondere aan de KS 750 was de aangedreven zijspan, een technische eigenschap die het voertuig fundamenteel onderscheidde van civiele motorfietsen met zijspan. Door ook het zijspanwiel aan te drijven kon de KS 750 over onverhard terrein, door modder, zand en sneeuw rijden zonder vast te lopen. Die eigenschap was essentieel voor de rol die het voertuig moest vervullen: verkenning in terrein waar wegen ontbraken of onbegaanbaar waren. De Wehrmacht ontwikkelde de tactische doctrine dat verkenningseenheden uitgerust met KS 750’s en BMW R75’s het terrein konden verkennen dat voor zwaardere voertuigen ontoegankelijk was, waardoor commandanten snel inzicht kregen in vijandelijke posities en routemogelijkheden.
In bezet Nederland waren KS 750’s aanwezig bij de bezettingstroepen die het land controleerden. Op Nederlandse wegen, langs kanalen en door de polders patrouilleerden militaire motorrijders op hun zijspannen, een vertrouwd en gevreesd beeld voor de burgerbevolking. De mobiliteit van het voertuig maakte het geschikt voor snelle reacties op meldingen van verzetsactiviteit of voor het escorteren van transporten door de bezette gebieden.
Naarmate de oorlog vorderde en de productie van brandstof steeds problematischer werd, nam de inzetbaarheid van gemotoriseerde voertuigen zoals de KS 750 af. Bij de terugtocht in 1944 en 1945 werden exemplaren achtergelaten of vernietigd om te voorkomen dat zij in geallieerde handen vielen. Na de bevrijding belandden sommige KS 750’s in handen van Nederlandse autoriteiten of geallieerde eenheden die ze tijdelijk gebruikten voor verbinding en patrouilles in de net bevrijde gebieden.
In museale collecties staat de Zündapp KS 750 naast de BMW R75 als bewijs van de Duitse investering in gemotoriseerde mobiliteit, een investering die de snelle veroveringen van de vroege oorlogsjaren mogelijk maakte maar uiteindelijk onvoldoende bleek om de geallieerde overmacht te weerstaan.