Amsterdam werd in mei 1945 bevrijd aan het einde van de Duitse bezetting van Nederland. De Duitse capitulatie in Nederland werd op 5 mei in Wageningen vastgelegd, maar de geallieerde troepen namen niet op dezelfde dag overal de controle over. Canadese eenheden trokken op 8 mei Amsterdam binnen. De stad had vijf jaar bezetting achter de rug en de bevolking verkeerde na de Hongerwinter in ernstige voedselnood.
De dagen rond de bevrijding waren niet overal rustig. Op 7 mei verzamelden zich duizenden Amsterdammers op de Dam om de komst van de bevrijders te vieren. Duitse militairen openden het vuur op de menigte. Tientallen mensen werden gedood en meer dan honderd raakten gewond. De schietpartij maakte duidelijk dat de capitulatie niet onmiddellijk betekende dat iedere Duitse soldaat ontwapend was of dat alle gevaar was verdwenen.
Toen Canadese troepen de stad binnenkwamen, werden zij door grote menigten verwelkomd. De intocht bracht opluchting en feest, maar ook verdriet om de slachtoffers van de bezetting en de schietpartij op de Dam. De Joodse gemeenschap van Amsterdam was grotendeels vernietigd door deportaties. Overlevenden keerden terug uit onderduik en kampen, vaak zonder hun familieleden. Huizen en bezittingen waren verdwenen of door anderen in gebruik genomen.
De bevrijding van Amsterdam laat zien dat het einde van de bezetting uit militaire afspraken, overdracht van gezag en gebeurtenissen in de straten bestond. De stad werd bevrijd, maar de gevolgen van vervolging, honger en geweld bleven zichtbaar. Herdenkingen en archieven bewaren verhalen van inwoners, verzetsmensen en militairen die deze laatste dagen meemaakten.
Operatie Greif