Brugslag

Een brugslag was tijdens de Tweede Wereldoorlog een gevecht om de controle over een brug, een van de meest voorkomende en meest bepalende typen gevechtshandelingen in een land als Nederland. Bruggen waren strategische sleutelpunten die de bewegingsvrijheid van legers bepaalden: wie een brug controleerde, controleerde de doorgang erover en daarmee de opmars of terugtrekking van troepen, voertuigen en voorraden. Die strategische waarde maakte bruggen tot de meest betwiste objecten van de bevrijdingsstrijd in Nederland.
De logica van de brugslag was eenvoudig maar de uitvoering was uiterst complex. De aanvaller wilde de brug intact veroveren om zijn eigen troepen erdoor te laten. De verdediger wilde de brug vasthouden om de aanvaller te stoppen of, als dat niet meer mogelijk was, de brug opblazen om de doorgang te blokkeren. Dat leidde tot een race waarbij elke seconde telde: een aanvallende eenheid die snel genoeg was kon de brug bereiken voordat de verdediger de springladingen kon activeren, maar een aanval die te langzaam verliep resulteerde in een explosie en een obstakel dat weken kon kosten om te overbruggen.
In Nederland speelden brugslagen een centrale rol bij zowel de inval van mei 1940 als de bevrijding van 1944 en 1945. Bij de inval dropten Duitse Fallschirmjäger direct op de bruggen bij Moerdijk en Dordrecht om ze intact te veroveren voordat de Nederlanders ze konden opblazen. Die succesvolle brugslagen bij het begin van de oorlog maakten de snelle opmars van de pantserdivisies mogelijk die Nederland binnen vijf dagen deed capituleren.
Bij de bevrijding keerden de rollen om. Canadese en Britse eenheden raceten naar bruggen in de hoop ze intact te veroveren, terwijl de terugtrekkende Wehrmacht explosieve ladingen plaatste en wachtte op het juiste moment om te detoneren. Bij de brug van Nijmegen over de Waal slaagden de geallieerden erin de brug intact te veroveren na hevige gevechten, een van de weinige successen van Operatie Market Garden. Bij Arnhem mislukten de pogingen om de Rijnbrug vast te houden, met de bekende catastrofale gevolgen.