Koffiesurrogaat is een drank die koffie vervangt of aanvult wanneer echte koffie schaars of moeilijk verkrijgbaar is. Tijdens de Tweede Wereldoorlog beperkten blokkades, bezetting en de verstoring van internationale handel de aanvoer van koffie naar Europa. In Nederland werd koffie gerantsoeneerd en raakten voorraden uitgeput. Fabrikanten en huishoudens gebruikten daarom vervangende ingrediënten om een donkere, warme drank te maken.
Surrogaatkoffie kon bestaan uit geroosterde granen, cichorei of andere plantaardige producten. De smaak en het cafeïnegehalte verschilden sterk van echte koffie. Soms werd een kleine hoeveelheid echte koffie met surrogaat gemengd om de voorraad langer te laten meegaan. Koffievervangers waren niet alleen een noodoplossing; ze maakten ook deel uit van de manier waarop mensen zich aanpasten aan rantsoenering en beperkte voedselkeuze.
De beschikbaarheid van dagelijkse producten werd door de bezetting en de oorlogseconomie bepaald. Huishoudens moesten bonnen inleveren, alternatieven zoeken en recepten aanpassen. Een kopje surrogaatkoffie kan daarom een klein maar herkenbaar voorbeeld zijn van hoe oorlog doordrong tot het dagelijks leven. Het herinnert aan een tijd waarin zelfs vertrouwde smaken veranderden door schaarste en de afhankelijkheid van buitenlandse aanvoer.