Atlantikwall Nederland

Van de Zeeuwse eilanden tot aan de Waddeneilanden lieten de Duitsers tijdens de bezetting een spoor van beton achter dat tot op de dag van vandaag zichtbaar is in het Nederlandse landschap. De restanten van de Atlantikwall in Nederland behoren tot de best bewaarde en meest uitgebreide overblijfselen van het verdedigingssysteem dat de hele Europese Atlantische kust omspande, en vormen een uniek en tastbaar deel van het Nederlandse oorlogserfgoed.
De zwaarste concentratie van bunkers en versterkingen bevond zich langs de Nederlandse kust van Zuid-Holland, Noord-Holland en Zeeland. Bij plaatsen als Hoek van Holland, IJmuiden, Den Helder en op de Zeeuwse eilanden werden grote batterijen zwaar geschut gebouwd, omgeven door een web van kleinere bunkers, loopgraven, tankversperringen en mijnenvelden. Die constructies waren niet willekeurig geplaatst maar volgden een doordacht verdedigingsconcept waarbij kustbatterijen elkaars vuurgebieden overlapten en infanteriebunkers de ruimtes daartussen dichtten.
In de duinen van de Nederlandse kust zijn tientallen bunkers bewaard gebleven, sommige half begraven door zand en begroeid met duinvegetatie maar nog altijd herkenbaar aan hun massieve betonnen vormen. Bij Ouddorp op Goeree-Overflakkee, bij Bergen aan Zee en langs de Noordzeekust zijn bunkers toegankelijk voor bezoekers of zichtbaar vanuit wandelpaden. Op Walcheren, waar de geallieerden in november 1944 met amfibische aanvallen landden om de Atlantikwall te doorbreken, zijn restanten van de verdediging bewaard gebleven als onderdeel van het lokale oorlogserfgoed.
De omvang van wat er nog staat illustreert de schaal van de bouwkundige ingreep die de bezetting in het Nederlandse landschap heeft achtergelaten. Beton dat werd gestort door dwangarbeiders en Nederlandse aannemers onder dwang, dat werd bemand door soldaten die wachtten op een aanval die op de meeste plaatsen nooit kwam, en dat na de bevrijding te massief bleek om volledig te slopen. Die bunkers zijn daarmee niet alleen historische objecten maar ook fysieke herinneringen aan een bezetting die letterlijk in het landschap is gegraveerd.