Operatie Manna

Operatie Manna was een humanitaire luchtoperatie uitgevoerd door de Royal Air Force tussen 29 april en 8 mei 1945, waarbij Lancaster bommenwerpers en andere toestellen voedselpakketten afwierpen boven het door honger geteisterde westen van Nederland. Het was een van de meest bijzondere operaties van de hele Tweede Wereldoorlog: bommenwerpers die normaal dood en vernietiging brachten, vlogen nu op lage hoogte over Nederlandse steden en wierpen brood af voor een uitgehongerde bevolking.
De achtergrond was de Hongerwinter van 1944 op 1945, waarin de voedselsituatie in het nog bezette westen van Nederland catastrofaal was geworden. Na de spoorwegstaking van september 1944 had de bezetter de voedseltransporten naar het westen geblokkeerd als represaille, en de strenge winter had de situatie verder verergerd. Officiële dagrantsoenen daalden tot onder de vierhonderd calorieën, mensen stierven van de honger in de straten en de uitputting van de bevolking had een kritiek punt bereikt.
De operatie vereiste een uitzonderlijk diplomatiek akkoord: de geallieerden en de Duitse bezetter sloten een plaatselijk bestand waarbij de Duitsers beloofden de vliegtuigen niet neer te schieten als die op aangewezen routes en op lage hoogte vlogen. Voor de Lancaster-bemanningen was het een surreële ervaring: vliegen zonder bommenwerperformaties, zonder escorte en op lage hoogte boven een land dat zij gewend waren van grote hoogte te bombarderen. Piloten konden de gezichten zien van de mensen op de grond die naar hen wuifden en probeerden spandoeken te lezen die op daken waren gelegd met woorden van dankbaarheid.
In totaal wierpen RAF-toestellen tijdens Operatie Manna meer dan 6.600 ton voedsel af boven steden als Den Haag, Rotterdam, Amsterdam, Utrecht en Leiden. De Amerikaanse tegenhanger, Operatie Chowhound, voegde daar nog eens duizenden tonnen aan toe. Voor de mensen die de pakketten opraapten in parken, op sportvelden en in straten was het een moment dat velen hun leven lang zouden herinneren als het begin van het einde van de bezetting.
Oorlogsmuseum Medemblik bewaart de herinnering aan operaties als Manna als onderdeel van het bredere verhaal van bevrijding en humanitaire inzet dat de kern vormt van de missie van het museum.